İş kazası, hiçbir işverenin yaşamak istemediği ama her an gerçekleşebilecek bir durumdur. O anda ne yapacağınızı önceden bilmek; hem çalışanınızın sağlığı hem de yasal sorumluluğunuz açısından hayati önem taşır.
Panik anında doğru adımları hatırlamak zordur. Bu yüzden iş kazası sonrası izlenmesi gereken süreci, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde adım adım özetledik. Bu rehberi işyerinizde kolay ulaşılabilir bir yerde bulundurmanızı öneririz.
01. Önce Müdahale: Can Güvenliği Her Şeyden Önce
İlk ve en önemli adım, yaralı çalışana ivedilikle tıbbi müdahale sağlanmasıdır. Gerekiyorsa 112 Acil aranır, ilk yardım eğitimli personel varsa müdahale eder. Aynı zamanda kaza alanının güvenliği sağlanarak ikincil kazaların önüne geçilir (makine durdurma, alanı boşaltma, tehlike kaynağını izole etme).
⚠ Unutmayın
Hiçbir yasal yükümlülük, insan hayatından önce gelmez. Bildirim ve evrak işlemleri, yaralıya müdahaleden sonra gelir.
02. Kolluğa Derhal Bildirim
İş kazası meydana geldiğinde, durum kolluk kuvvetlerine (polis/jandarma) derhal (gecikmeksizin) bildirilmelidir. Özellikle ölümlü veya ağır yaralanmalı kazalarda bu bildirim, olay yerinin tespiti ve tutanak açısından kritiktir.
03. SGK'ya 3 İş Günü İçinde Bildirim
İşverenin en bilinen ve en kritik yükümlülüklerinden biri: iş kazasını kazadan sonraki 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirmek. Bu, 6331 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile düzenlenmiştir.
- Bildirim, e-SGK / e-Sigorta üzerindeki "İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi" ekranından elektronik olarak yapılır.
- Süre, iş günü olarak hesaplanır — resmi işlemlerde Cumartesi, Pazar ve resmi tatiller sayılmaz.
- Kaza, işverenin kontrolü dışında bir yerde olmuş ve sonradan öğrenilmişse, 3 günlük süre öğrenildiği tarihten başlar.
ℹ Örnek
SGK'nın verdiği örneğe göre: kaza Pazartesi olduysa en geç Perşembe, Çarşamba olduysa en geç Pazartesi bildirim yapılmalıdır.
04. Geç Bildirimin Bedeli Ağır
Bildirim süresini kaçırmak ciddi sonuçlar doğurur:
- İdari para cezası: 6331 sayılı Kanun kapsamında uygulanır (tutarlar her yıl güncellenir).
- Rücu riski: Bildirim gecikirse, bu süre boyunca sigortalıya SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.
- İspat güçlüğü: Geç veya eksik bildirim, olası tazminat davalarında işveren aleyhine değerlendirilebilir.
05. Kayıt Tutma ve İnceleme
6331 sayılı Kanun'un 14. maddesi, işverene sadece bildirim değil, kayıt ve inceleme yükümlülüğü de yükler:
- Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydı tutulur.
- Gerekli incelemeler yapılarak kaza inceleme raporu düzenlenir.
- Olay yeri tutanağı; tanık ifadeleri, fotoğraflar ve kök neden analizi ile birlikte titizlikle hazırlanır ve dosyalanır.
Bu belgeler, hem denetimlerde hem de olası uyuşmazlıklarda işverenin en önemli savunma dayanağıdır.
06. Ramak Kala Olaylar da Kayda Geçer
Önemli bir ayrıntı: yaralanma veya ölümle sonuçlanmasa bile, çalışanı, işyerini veya ekipmanı zarara uğratma potansiyeli olan olaylar ("ramak kala" olaylar) da incelenip raporlanmalıdır. Bu, ileride yaşanabilecek büyük kazaların önlenmesi için değerli bir erken uyarı sistemidir.
Özet: İş Kazası Anında Hızlı Kontrol Listesi
| Adım | Süre |
|---|---|
| Tıbbi müdahale / alan güvenliği | Derhal |
| Kolluğa bildirim | Derhal |
| SGK'ya bildirim | 3 iş günü içinde |
| Kaza inceleme raporu | En kısa sürede |
İPEK OSGB Notu
İş kazası süreçlerinin doğru yönetilmesi, deneyim ve mevzuat bilgisi gerektirir. İş güvenliği uzmanlarımız ve işyeri hekimlerimiz; kaza sonrası bildirim, kök neden analizi, inceleme raporu ve düzeltici-önleyici aksiyon süreçlerinde yanınızda olur. En iyisi ise kazayı hiç yaşamamak: önleyici İSG hizmetlerimizle risklerinizi baştan yönetelim.